Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Türkiye ile savunma sanayisi başta olmak üzere yeni ortak sanayi, ekonomi ve enerji projeleri üzerinde çalıştıklarını bildirdi. Görüşme, iki ülke arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması'nın (STA) 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girmesinin ardından yapılan üst düzey temasların son halkası oldu. Ticaret Bakanlığı'nın duyurusuna göre anlaşma 1 Ekim'de yürürlüğe girdi; mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi düzenlemeleri ise 1 Ocak 2027 itibarıyla uygulanmaya başlayacak. Zelenskiy, görüşmenin Uluslararası Karadeniz Günü'ne denk geldiğini de hatırlattı.

Serbest ticaret anlaşması takvimi

2022 yılında imzalanan ve Ekim başında yürürlüğe giren anlaşma, iki ülke arasındaki ticari çerçeveyi yeniden kuruyor. Bakanlığın açıklamasına göre tarife düzenlemelerinin 1 Ocak 2027'de devreye girmesiyle mal ticaretinde gümrük avantajları fiilen kullanılmaya başlanacak. Zelenskiy, "Ülkelerimiz arasındaki serbest ticaret anlaşması yürürlüğe girdi. Bu da Ukrayna ve Türk iş dünyası için yeni fırsatlar yaratıyor" dedi. Ukrayna lideri, denizlerde seyrüsefer serbestisinin güvence altına alınmasının anlaşmanın tüm potansiyeliyle hayata geçmesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Anlaşmanın en somut etkisinin, tarife belirsizliğinin ortadan kalkmasıyla orta vadeli tedarik sözleşmelerinde görülmesi bekleniyor. Ukrayna pazarında altyapı, inşaat malzemeleri, gıda ve dayanıklı tüketim ürünlerinde Türk üreticisinin rekabet gücünün artması, buna karşılık Ukrayna'nın tarım ürünlerinde Türkiye'ye daha geniş erişim kazanması öngörülüyor.

Enerji ekipmanında kritik hafta

Zelenskiy, Türkiye'nin enerji şirketlerinden temsilcilerle bir araya geldiklerini belirterek, "Önümüzdeki hafta jeneratör ve diğer enerji ekipmanlarının tedarikinde artış bekliyoruz" dedi. Ukrayna Devlet Başkanı, Rusya'nın şehir ve köylerin enerji altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde ortak enerji projelerinin önem taşıdığını söyledi. Açıklamada ayrıca iki ülkenin enerji ve altyapı alanında "önemli bir potansiyele" sahip olduğu, hem Ukrayna'yı hem Türkiye'yi güçlendirebilecek projelerin mevcut olduğu vurgulandı.

Kış aylarına girerken jeneratör, trafo ve mobil enerji ekipmanı talebi Ukrayna'da hızla artıyor. Türk üreticiler için bu kalem, ihracatın en hızlı dönen segmentlerinden biri haline gelirken, sevkiyatın savaş koşullarındaki lojistik ve sigorta maliyetleri nedeniyle kara yolu üzerinden mi yoksa Karadeniz hatları üzerinden mi planlanacağı belirleyici olacak.

Karadeniz'de tahıl koridoru yeniden gündemde

Zelenskiy, Erdoğan ile Karadeniz Tahıl Koridoru üzerinde çalışma konusunda mutabık kaldıklarını açıkladı. Ukrayna lideri, Kasım ayının ilk yarısında öngörülen Ukrayna-ABD-Rusya üçlü formatına hazırlandıklarını, bu formatta Türkiye'nin ve Avrupa'nın sürece dahil edilmesi olanaklarının da ele alındığını belirtti. Tahıl koridorunun işlerlik kazanması, Ukrayna'nın ihracat kapasitesini doğrudan etkilediği gibi Türkiye üzerinden geçen transit yükü ve liman gelirlerini de yakından ilgilendiriyor.

Neden önemli

Türkiye için Ukrayna, tahıl ve metallerde tedarik, savunma sanayisi ve müteahhitlikte ise ortak üretim başlıklarında stratejik bir pazar. Serbest ticaret anlaşmasının tarife ayağının 2027 başında devreye girmesi, savunma sanayisi ve enerji ekipmanı üreticileri için öngörülebilirlik sağlıyor. Öte yandan savaşın seyri, sigorta primleri ve Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği, anlaşmanın sağladığı avantajın ne ölçüde kullanılacağını belirleyecek. Tahıl koridoruna ilişkin mutabakat, gıda enflasyonu ve küresel emtia fiyatları açısından da yakından izleniyor.

Görünüm

Önümüzdeki haftalarda iki başlık öne çıkacak: enerji ekipmanı sevkiyatlarının hacmi ve Kasım ayındaki üçlü diplomasi trafiğinin somut bir tahıl koridoru mutabakatına dönüşüp dönüşmeyeceği. Türk iş dünyası açısından asıl sınav, anlaşmanın tarife hükümleri 1 Ocak 2027'de devreye girdiğinde sözleşmelerin hazır olup olmaması olacak.

Kaynak: Ekonomim