İstanbul Ticaret Odası'nın (İTO) açıkladığı 2023=100 bazlı İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi'ne göre kentte perakende fiyatlar ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 2,47 arttı. Endekste yıllık artış yüzde 32,47 olarak gerçekleşti; yıl başından bu yana birikimli artış ise yüzde 29,31 oldu.
Açıklanan veri, eylül tablosuyla birlikte okunduğunda iki yönlü bir tabloya işaret ediyor: aylık enflasyon hızlanırken yıllık enflasyon geriledi. İTO verileri, ulusal tüketici enflasyonu açıklanmadan önce kent ekonomisinin fiyat baskısını gösteren erken göstergelerden biri olarak izleniyor.
Aylık hız kazandı, yıllık geriledi
İTO İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi eylülde aylık yüzde 2,11, yıllık yüzde 33,55 artmıştı. Ekimde aylık artış yüzde 2,47'ye çıkarak 0,36 puan hızlandı; yıllık artış ise 1,08 puan gerileyerek yüzde 32,47'ye indi.
Yıl başına göre değişim de eylülde yüzde 26,19 düzeyindeyken ekimde yüzde 29,31'e yükseldi. Bu, yılın ilk on ayında İstanbul'da perakende fiyatların yaklaşık üçte bir oranında arttığını gösteriyor.
Aylık oranın yeniden yüzde 2,5 bandına yaklaşması, son çeyreğin ilk ayında fiyat baskısının tam olarak kırılmadığına işaret ediyor. Yıllık orandaki düşüş ise büyük ölçüde geçen yılın aynı dönemindeki yüksek bazdan kaynaklanıyor.
Ulusal veriyle karşılaştırma
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) eylül verisine göre ülke genelinde tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 artmıştı. Aynı ayda İstanbul'un yıllık enflasyonu yüzde 33,55 ile ulusal oranın 3,82 puan üzerindeydi.
Ekim ayına ilişkin ulusal veri 3 Kasım Salı günü açıklanacak. AA Finans'ın 21 ekonomistin katılımıyla yaptığı beklenti anketinde ekim ayı aylık enflasyon beklentisinin ortalaması yüzde 2,20 oldu; tahminler yüzde 1,25 ile yüzde 2,70 aralığında yer aldı. İstanbul'un yüzde 2,47'lik aylık artışı, anketin ortalama beklentisinin üzerinde.
İstanbul'da yıllık oranın ulusal ortalamanın belirgin biçimde üzerinde seyretmesi, kira ve hizmet kalemlerinin ağırlığı yüksek olan büyükşehir sepetinin ulusal endeksten ayrışmasından kaynaklanıyor.
Neden önemli
İstanbul, ulusal TÜFE sepetinde en yüksek ağırlığa sahip il olduğu için kentteki fiyat hareketleri ülke enflasyonunun seyri açısından belirleyici. İTO endeksinin aylık bazda yeniden yüzde 2,5'e yaklaşması, dezenflasyon sürecinin son çeyrekte yavaşladığı yönündeki değerlendirmeleri destekliyor.
Bu tablo, para politikası açısından da önemli. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın ekim ayı Hanehalkı Beklenti Anketi'nde 12 ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi bir önceki aya göre 1,85 puan azalarak yüzde 43,75'e gerilemişti. Hanehalkı beklentisi, açıklanan verinin ve piyasa tahminlerinin hâlâ belirgin biçimde üzerinde seyrediyor; bu makas, faiz indirim döngüsünün hızına ilişkin tartışmanın merkezinde yer alıyor.
Kentin fiyat verisi aynı zamanda yaklaşan asgari ücret görüşmeleri ve 2027 bütçe takvimi açısından da referans niteliğinde. Geçim maliyetine dayanan pazarlıkta İstanbul verisi, masadaki rakamların gerekçesini oluşturan başlıklar arasında.
Görünüm
Önümüzdeki iki ayda yıllık enflasyonun seyrini, büyük ölçüde baz etkisi ile hizmet ve kira enflasyonundaki katılık belirleyecek. Ekimde aylık oranın yüzde 2,5'e yaklaşması, yıl sonu hedeflerine ilişkin hesapların yukarı yönlü revize edilmesine yol açabilir.
Piyasanın bir sonraki sınavı 3 Kasım'da açıklanacak ulusal ekim verisi. İstanbul ile ulusal veri arasındaki makasın korunup korunmadığı, yılın son çeyreğine ilişkin para politikası beklentilerini şekillendirecek. Kasım ve aralık aylarında aylık artışların yüzde 2'nin altına inip inmeyeceği ise dezenflasyon patikasının en çok izlenen sorusu olmayı sürdürüyor.
Kaynak: EraHaber