Türkiye sermaye piyasalarında eylül ortasından bu yana devam eden fon tasfiye sürecinde tablo netleşiyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında sekizinci kez toplanan Fon Koordinasyon Kurulu'nun açıklamasına göre, tasfiye sürecindeki fon sayısı 131'den 38'e geriledi ve bugüne kadar 71 bin 899 hesaba toplam 68 milyar lira tutarında ayni ve nakdi ödeme yapıldı. TBMM'de kabul edilen 7596 sayılı Kanun'un 27 Ekim'de yürürlüğe girmesinin ardından olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda 1 milyon liraya kadar olan ilk ara ödemeler 30 Ekim Cuma günü başladı.
131 fondan 38'e: ödeme tablosu nasıl şekillendi
Süreç, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 17 Eylül'de yedi portföy yönetim şirketine ait toplam 131 fon için tasfiye kararı almasıyla başladı. Kurul açıklamasına göre en ileri aşamadaki grup Hedef Portföy Yönetim Şirketi'ne ait fonlar oldu: 31 fonun 27'sinin tasfiye işlemleri 23 Ekim itibarıyla büyük ölçüde tamamlandı ve bu kapsamda 26 bin 152 hesaba 27,2 milyar lira ödendi. Grubun kalan dört fonuna ilişkin çalışmalar sürüyor.
Ekonomim'in derlemesine göre tasfiye kararı alınan fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyordu ve bu fonların toplam varlık büyüklüğü 800 milyar ile 1 trilyon lira, yani yaklaşık 17-20 milyar dolar düzeyindeydi. Tasfiye sürecini yürütmek üzere Ziraat Bankası ve İş Bankası görevlendirildi; SPK, süreç boyunca lisans iptalleri, suç duyuruları ve idari cezalar yayımladı.
Ara ödemelerde sıra en düşük tutardan yükseğe
Yeni yasal çerçevenin merkezinde 7596 sayılı Kanun ve SPK'nın usul ve esas kararı var. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, ödemelerin en düşük tutarlardan başlayarak yüksek tutarlara doğru ilerleyeceğini, 125 milyar liralık net yatırım tutarının geri ödeme kapsamına girdiğini açıkladı. Geri ödemeler fonlarda kalan nakit, hisse ve diğer varlıklarla karşılanacak; haksız kazançlara ilişkin hesaplara yapılan iadeler de bu havuzda kullanılacak. Yargı sürecindeki kişilerin tedbir konulan varlıkları ve gayrimenkulleri TMSF'ye devredilerek nakde çevrilecek.
Kurulun sekizinci toplantısına Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili kurum temsilcileri katıldı. Açıklamada süreçlerin adil, şeffaf ve hukuki güvence altında yürütüldüğü vurgulandı; TMSF nezdinde oluşturulan hesaplara iadelerin sürdüğü belirtildi.
Neden önemli: borsa, tahvil piyasası ve yatırımcı güveni
Krizin kökü, bazı fonların Borsa İstanbul'da işlem hacmi düşük, fiili dolaşımı sığ hisselerde aşırı yoğunlaşmasına dayanıyordu. Sığ paylarla şişirilen fon değerleri yüksek getiri vaadiyle yeni yatırımcı çekti; SPK'nın ağustos sonunda yatırım fonları rehberini sıkılaştırması ve MSCI'nin fiili dolaşım uyarıları zinciri kırdı. 16 Eylül'de likidite krizi patladı; Pusula, Tera ve Atlas portföy yönetim şirketleri fonlarında temerrüt açıkladı, BIST 100 o gün yüzde 7,5 düştü.
Kriz yalnızca fon yatırımcısını değil, özel sektör tahvil piyasasını da vurdu. Fonlar son yıllarda bu tahvillerin en büyük alıcıları arasındaydı; alıcı tarafındaki daralma tahvil satışlarını ve bazı ihraççılarda temerrüt kararlarını beraberinde getirdi. Borsada ise satış baskısı, fon kriziyle ilgisi olmayan büyük şirketlere ve aracı kurumların kredili işlem stoklarına da yayıldı.
Görünüm: MSCI takvimi ve yeni düzenlemeler
Piyasanın bundan sonraki gündeminde iki başlık öne çıkıyor. Birincisi MSCI'nin verdiği süre: Kurum, Türk hisse senetlerine yönelik endeks değişikliklerini durdurdu ve düzenleme ile denetimde yeterli ilerleme sağlanamazsa Haziran 2027'de Türkiye'nin Gelişmekte Olan Piyasa statüsünden Sınır Piyasa veya Bağımsız Piyasa statüsüne geçişinin değerlendirilebileceğini bildirdi.
İkincisi düzenleme takvimi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fonların koordineli işlemleri dahil sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzenlemeleri 2027 yılı başına kadar tamamlamayı planladıklarını, atılan adımların etkilerinin izleneceğini ve gerekirse yeni düzenlemeler yapılacağını açıkladı. Sermaye piyasası tarafında nitelikli yatırımcı eşiği de kademeli olarak yükseltildi: aralık 2025'te 10 milyon liraya çıkarılan sınır, bu hafta başında 50 milyon liraya taşındı.
Fon piyasasının büyüklüğü, krizin neden tabana yayıldığını da açıklıyor. Haziran 2023 sonrası sıkı para politikası döneminde fon yatırımcı sayısı yüzde 51,54 artışla 6 milyona yaklaşmış, portföy büyüklüğü yüzde 864,9 artışla 11 trilyon liraya çıkmıştı. Eylül sonunda yatırımcı sayısı 5,8 milyona, portföy büyüklüğü 9,5 trilyon liraya geriledi. Tasfiye takvimi ilerledikçe ödeme rakamlarının yukarı gitmesi bekleniyor; ancak piyasa uzmanları, ara ödemelerin tamamlanmasının kayıpların tamamının karşılanacağı anlamına gelmediğini, nihai tutarın tasfiye edilen varlıkların nakde dönüşme hızına bağlı olduğunu belirtiyor.
Kaynak: EraHaber