Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, üçüncü çeyrek Küresel Risk Görünümü raporunda, küresel kredi piyasaları açısından öne çıkan temel risklere dikkat çekti. Raporda, yapay zekâ sektöründeki aşırı değerlemeler ile tırmanan jeopolitik gerilim, küresel finansal istikrar için başlıca risk alanları olarak sıralandı. Kuruluş, teknoloji şirketlerinin yapay zekâ altyapısına yönelik hızla artan sermaye harcamalarının, gelecekte elde edilmesi belirsiz getirilerin önüne geçtiği ve dotcom dönemine benzer bir varlık balonu oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Değerlemeler dotcom seviyelerine yaklaştı
Fitch, yapay zekâ patlamasının özellikle ABD ekonomisi ve sermaye piyasalarıyla giderek daha fazla iç içe geçtiğine işaret etti. Rapora göre, ABD S&P 500 endeksinin döngüsel olarak düzeltilmiş fiyat/kazanç (CAPE) oranı, 1990'ların sonundaki dotcom balonu döneminde görülen seviyelere tehlikeli biçimde yaklaştı. Kuruluş, yapay zekâ alanına yönelen devasa sermaye harcamalarının ölçeğinin, olası bir satış dalgas�� karşısında ekonomiyi daha kırılgan hale getirebileceğini vurguladı. Raporda, Çin kaynaklı rekabetin artması ve finansman endişelerinin Asya teknoloji hisselerinde sert satışlara yol açtığı da hatırlatıldı.
Fitch, yapay zekâdan beklenen gelirlerin gerçekleşmemesi, düzenleyici adımların sıkılaşması veya işgücü piyasasında yaşanabilecek aksaklıkların, küresel piyasalarda derin ve uzun soluklu bir düzeltmeyi tetikleyebileceği değerlendirmesinde bulundu.
Jeopolitik gerilim büyüme görünümünü baskılıyor
Raporda ikinci ana risk başlığı olarak öne çıkan jeopolitik gerilim, ABD-İran hattındaki tırmanış üzerinden ele alındı. Fitch, jeopolitik gerginliğin küresel finansal istikrar ve büyüme görünümü üzerindeki riskleri artırdığını, gerilimin sürmesi halinde küresel büyümenin yavaşlamasına yol açabileceğini belirtti. Kuruluş, bu tabloda enerji fiyatları ve finansman koşullarındaki dalgalanmanın da piyasaların odağında kalmasını beklediğini ima etti.
Türkiye'ye yansıması: risk iştahı ve dış finansman
Türkiye açısından raporun öne çıkan tarafı, küresel risk iştahındaki olası bir bozulmanın gelişen piyasalar üzerinden iç piyasaya taşınma kanalları. Riskten kaçış dönemlerinde gelişen ülkelerde hisse senedi piyasasında çıkışlar hızlanıyor ve dış finansman maliyeti yükseliyor. BIST 100'ün son dönemde bilanço açıklamalarıylaseyri ve tahvil piyasasındaki yabancı payı, bu kanalların takip edeceği başlıklar arasında yer alıyor.
Buna karşılık ABD Merkez Bankası'nın (Fed) dün politika faizini yüzde 3,75-4,00 aralığında sabit tutması, kısa vadede gelişen piyasalara yönelik likidite baskısının sertleşmediği bir zemine işaret ediyor. Yine de analistlerin genel değerlendirmesinde, yapay zekâ hisselerinde olası bir düzeltmenin küresel taşıyıcılar üzerinden Türkiye hisse senetleri ve kuru üzerinde baskı oluşturabileceği; Fitch'in uyarısının bu senaryonun erken işareti olarak okunması bekleniyor.
Kaynak: Era İstihbarat