Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi'nin ardından yaptığı açıklamada, Özbekistan ve Kazakistan ile toplam 25 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefini yineledi. Bolat, Özbekistan ile ikili ticaretin 2025 yılında 3,1 milyar dolar olduğunu, Cumhurbaşkanları tarafından belirlenen hedefin 10 milyar dolar olduğunu belirtti. Kazakistan için belirlenen 15 milyar dolarlık hacme de "en kısa sürede" ulaşılmasının ortak öncelik olduğunu ifade etti.

Bakan Bolat'ın verdiği bilgiye göre zirvede ekonomik entegrasyon, Hazar geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun güçlendirilmesi, Türk Yatırım Fonu'nun daha etkin kullanımı, dijital ticaret ve üye ülkeler arasındaki ticari engellerin kaldırılması başlıkları ele alındı. Türkiye'nin dönem başkanlığında alınan kararların uygulanmasının yakından izleneceği belirtildi.

Özbekistan ile 10 milyar dolarlık hedef

Bolat, Özbekistan ile yürürlükte bulunan Tercihli Ticaret Anlaşması'nın kapsamını yeni ürünlerle genişleten protokolün imzalandığını açıkladı. Buna ek olarak, gümrüklerden geçen araç ve eşyalara ilişkin bilgilerin elektronik ortamda paylaşılmasını öngören ek protokol de hayata geçirildi.

İki ülke arasında ayrıca "İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin Kurulması"na ilişkin anlaşma imzalandı. Bolat, bu belgelerin 2025'te 3,1 milyar dolar olan ikili ticaretin 10 milyar dolarlık hedefe ulaşmasına katkı sağlayacağını söyledi.

Gümrük idareleri arasında önceden yapılacak elektronik bilgi paylaşımının işlemleri hızlandırması ve sınır kapılarındaki bekleme sürelerini azaltması bekleniyor. Ticaret Bakanlığı, bu tür düzenlemeleri ihracatçının lojistik maliyetini düşüren idari kolaylıklar olarak çerçeveliyor.

Kazakistan'da hedef 15 milyar dolar

Kazakistan tarafında ise gümrük idareleri arasında veri paylaşımını ve kontrol süreçlerinin kolaylaştırılmasını kapsayan bir anlaşma imzalandı. Bolat, geçiş belgeleri konusunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın yürüttüğü Kara Ulaştırması Karma Komisyonu (KUKK) toplantılarında kotaların artırılması ve elektronik geçiş belgesine geçilmesi yönünde çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Kota artışı, karayoluyla taşıma yapan ihracatçılar için fiilen ek sefer kapasitesi anlamına geliyor. Elektronik geçiş belgesine geçiş ise belge temininden kaynaklanan bekleme sürelerini kısaltmayı amaçlıyor.

Orta Koridor ve Türk Yatırım Fonu

Zirvenin ana başlıklarından biri, Hazar geçişli Doğu-Batı Orta Koridor güzergahının güçlendirilmesiydi. Güzergah, Asya ile Avrupa arasındaki ticarette alternatif bir kara-demiryolu hattı olarak konumlanıyor; kapasite, aktarma süreleri ve sınır geçiş prosedürleri bu hattın rekabet gücünü belirleyen unsurlar arasında.

Türk Yatırım Fonu'nun daha etkin değerlendirilmesi ve dijital ticaretin yaygınlaştırılması da zirve sonuçları arasında yer aldı. Bakan Bolat, üye ülkeler arasındaki ticari engellerin kaldırılması konusunun da gündeme geldiğini aktardı.

Neden önemli

Türkiye'nin dış ticaretinde Avrupa Birliği'nin ağırlığı sürerken, Orta Asya ile ticaretin büyümesi ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi açısından öne çıkıyor. Özbekistan ile 3,1 milyar dolarlık mevcut hacmin 10 milyar dolara, Kazakistan ile 15 milyar dolara taşınması, toplamda 25 milyar dolarlık bir hedef anlamına geliyor. Bu büyüklük, tek tek ülke hedeflerinin toplamı olarak açıklanıyor; hedeflere ulaşma takvimi ise henüz kamuya açıklanmış değil.

Hedeflerin gerçekleşmesi büyük ölçüde iki koşula bağlı: güzergah kapasitesinin artması ve sınır geçişlerindeki idari yükün azalması. Gümrüklerde elektronik veri paylaşımı, tercihli ticaret kapsamının genişletilmesi ve kara taşımacılığında kota artışı bu iki başlığa doğrudan hizmet ediyor. Bu düzenlemelerin etkisi, kısa vadede daha çok ihracatçı firmanın sevkiyat sürelerinde ve belge maliyetlerinde görülür; ticaret hacmine yansıması ise daha uzun bir dönemde ölçülebilir.

Şirketler açısından bakıldığında, makine ve teçhizat, gıda, tekstil, mobilya ve yapı malzemeleri gibi karayoluyla sevk edilen ürün gruplarında faaliyet gösteren ihracatçılar düzenlemelerden doğrudan etkilenecek kesimler arasında. Lojistik firmaları için ise ek kota ve elektronik belge geçişi, kapasite planlamasını kolaylaştıran bir unsur olarak öne çıkıyor.

Görünüm

Bakan Bolat'ın açıklamaları, zirvede imzalanan protokollerin uygulanmasının Türkiye'nin dönem başkanlığı boyunca izleneceğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde KUKK toplantılarında kota ve elektronik geçiş belgesi başlıklarının somutlaşması, gümrük idareleri arasındaki veri paylaşımının devreye alınması bekleniyor.

Orta Koridor'a yönelik yatırımların hızı ve Türk Yatırım Fonu'nun kullanım biçimi, 25 milyar dolarlık toplam hedefin ne kadarının ticaret hacmine, ne kadarının yatırım ve ortak projelere yansıyacağını belirleyecek. Şu aşamada açıklananlar bir çerçeve ve niyet seti; hacim hedeflerinin takvimiyle birlikte somutlaşması gerekiyor.

Kaynak: EraHaber